Homiladorlik bo'yicha ro'yxatdan o'tishim shartmi?

Agar Siz homilador bo'lsangiz va homilaning rivojlanish bosqichi 12 haftaga etgan bo'lsa zudlik bilan doimiy yoki vaqtincha ro'yxatga olingan joyingiz bo'yicha qishloq vrachlik punktlari, qishloq va shahar oilaviy poliklinikalarida ro'yxatdan o'tishingiz shart. Sog'liqni saqlash vazirining 2012 yil 18 maydagi 137-sonli buyrug'i bilan tasdiqlangan nizomga asosan homilador ayollarni ro'yxatga qiyish va tug'ruqqa qadar davriy tibbiy ko'riklarni o'tkazish mutlaqo bepul, davlat hisobidan amalga oshiriladi.

Buning uchun Siz pasportingiz yoki uni o'rnini bosuvchi boshqa hujjat bilan, u bo'lmaganda mahalla fuqarolar yig'inining ma'lumotnomasi asosida mahalliy poliklinikada (yoki qishloq vrachlik punkti) dispanser kuzatuviga olinadi. Homilador ayollarni ro'yxatga qo'yish uchun haq undirilmaydi.

Tibbiy kuzatuv hududiy doya va tibbiy patronaj hamshirasi tomonidan individual amalga oshiradi.

Homilador ayollarning dispanser nazoratini olib borishdan maqsad onalar salomatligini mustahkamlash, onalar va bolalar o'limini oldini olishdan iboratdir.

Yodingizdan chiqmasin: homilador ayol dalillarga asoslangan ma'lumot va zamonaviy texnologiyalarga asoslanib butun xomiladorlik davrida 7 martadan kam bo'lmagan malakali antenatal parvarishdan o'tkazilishi lozim.

Qachon homiladorlik va tug'ish ta'tiliga chiqishim mumkin?

Agar Siz homilador bo'lsangiz va O'zbekiston qonunchiligi bo'yicha mehnat shartnomasi asosida ishlasangiz tuqqunga qadar 70 (etmish) kalendar kun va tuqqandan keyin 56 (ellik olti) kalendar kun (tug'ish qiyin kechgan yoki ikki va undan ortiq bola tug'ilgan hollarda —etmish kalendar kun) muddati bilan homiladorlik va tug'ish ta'tili olishingiz mumkin bo'ladi. Homiladorlik va tug'ish ta'tiliga chiqishdan avval o'z vrachingizga murojaat qiling. U Sizga shu davr uchun mehnatga layoqatsizlik varaqasi rasmiylashtirib beradi. Ushbu mehnatga layoqatsizlik varaqasi homiladorlik va tug'ish bo'yicha nafaqani tayinlash va to'lash uchun asos bo'ladi. Mehnatga layoqatsizlik varaqasi xodimga u homiladorlik bo'yicha ro'yxatdan o'tgan oilaviy poliklinikadan homiladorlikning 31 haftasidan boshlab beriladi. Mehnatga layoqatsizlik varaqasi korxonaning kadrlar bo'limi, u bo'lmasa buxgalteriyasiga topshirilishi kerak.

Homiladorlik va tug'ish ta'tiliga chiqish vaqti haqida ish beruvchingizni oldindan xabardor qiling.

Qancha muddatga nafaqa tayinlanadi?

Homilador ayolga 70 (etmish) kalendar kun va tuqqandan keyin 56 (ellik olti) kalendar kun (tug'ish qiyin kechgan yoki ikki va undan ortiq bola tug'ilgan hollarda —etmish kalendar kun) muddati bilan homiladorlik va tug'ish ta'tili beriladi va shu davr uchun nafaqa to'lanadi.

Nafaqa miqdori qancha bo'ladi?

Qonun talabiga ko'ra, ishga qabul qilingan kundan boshlab 12 oydan kam ish staji bo'lganda nafaqa ish haqingizning 75% foizi, 12 oydan oshiq bo'lganda esa 100% miqdorida to'lanadi. Ya'ni, aytaylik 1 mln. so'm oylik ish haqi oladigan ayol atigi 5 oy ishlab «dekret ta'tili»ga chiqqan bo'lsa, uning bir oylik nafaqasi miqdori 750 ming so'mni tashkil etadi. Nafaqa barcha oylar uchun oldindan to'lab beriladi.

Tug'ruqxona xizmatlaridan foydalanish tartibi qanday?

Siz o'zingiz hohlagan tibbiyot muasssasasida tibbiy yordam olish, shu jumladan farzandingizni dunyoga keltirishingiz mumkin. Buning uchun doimiy yoki vaqtincha ro'yxatdan o'tgan joyingiz bo'yicha tug'ruqxonagagina murojaat qilishingiz shart emas.  

Tug'ruqxona xizmatlari bepul bo'lib, barcha xarajatlar davlat byudjeti mablag'lari hisobidan qoplanadi. Ayrim dori vositalari va tibbiyot muassasasi tomonidan ko'rsatilgan qo'shimcha xizmatlar uchun belgilangan tartibda tasdiqlangan miqdorlarda haq undirilishi mumkin.   

Tug'ruqxonaga murojaat qilishdan avval hoimladorlik bo'yicha o'zingiz ro'yxatdan o'tgan tibbiyot muassasasidan almashuv varaqasi (obmenny list)ni olishingiz lozim bo'ladi.

Tug'ilgan farzandimni qaerda ro'yxatdan o'tkazaman?

Farzand tug'ilgandan keyin u albatta fuqarolik holatlari dalolatnomalarini yozish (FHDYo) bo'limi, xalq tilida aytganda ZAGS idorasida ro'yxatdan o'tkaziladi va unga tug'ilganlik haqida guvohnoma (metrika) beriladi. Tug'ilganlik haqidagi guvohnomani olish uchun tug'ilganlik haqida tug'ruqxonadan berilgan tibbiy ma'lumotnoma, ota-onalar yoki ulardan birining shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar, nikoh tuzilganligi haqidagi guvohnoma yoki otalikni belgilash haqidagi ariza yoxud nikohda bo'lmagan onaning arizasi taqdim etiladi.

Agar bola tug'ruqxonadan tashqari joylarda va tibbiy yordamsiz tug'ilgan bo'lsa tug'ilishini qayd etish uchastka shifokori (feldsher yoki akusher) tomonidan berilgan tug'ilganlik haqidagi tibbiy ma'lumotnoma asosida amalga oshiriladi.

Farzand otasi yoki onasining doimiy yashash manzili bo'yicha yoki u tug'ilgan joydagi FHDYo bo'limida ro'yxatga olinadi. Tug'ilganlik haqida guvohnomalar berganlik uchun eng kam ish haqining 10 foizi (01.12.2019 yil holatiga 22300 so'm) miqdorida davlat boji undiriladi.  

Bola parvarishlash nafaqasini qanday olish mumkin?

Farzdandingiz ikki yoshga to'lgunga qadar uni parvarish qilish uchun nafaqa olishingiz mumkin.

Bola parvarishlash nafaqasi ishlovchi ayollarga ularning ish joylaridan to'lanadi.

Byudjetdan moliyalashtiriladigan davlat tashkilotlari xodimlariga bunday turdagi nafaqa ularning yashash joyidagi mahalla fuqarolar yig'ini tomonidan, alohida talablar bo'yicha tayinlanadi.

Bir oylik nafaqaning miqdori kalendar yil boshlangan vaqtda amalda bo'lgan bazaviy hisoblash miqdori (eng kam ish haqi)ning ikki baravari miqdorida tayinlanadi va to'lanadi. Uning miqdori keyingi kalendar yildan boshlab yangi tarifga o'zgartiriladi.

Bolani emlash va davriy emlashdan o'tkazish qanday amalga oshiriladi?

Bolani birlamchi emlash va davriy emlash jarayoni 0 yoshdan 16 yoshgacha bo'lgan bolalarda Sog'liqni saqlash vazirligi tasdiqlagan emlash kalendari asosida olib boriladi.

Hozirgi kunda 2008 yilda tasdiqlangan profilaktik emalash grafigi amal qilib turipti. Unga ko'ra, bolalar o'zlari yashab turgan poliklinikada quyidagi grafik asosida emlanadi:

1 sutkalik bo'lganda – VGV-1

2-5 kunlik bo'lganda - OPV-0 BTSJ-1

2 oylik bo'lganda - AKDS-1

VGV-2 +XIB-1 OPV-1

3 oylik bo'lganda - AKDS–2 VGV-3 +XIB-2 OPV–2

4 oylik bo'lganda - AKDS–3 VGV-4 +XIB-3 OPV–3

1 yosh bo'lganda – KPK – 1

16 oylik bo'lganda - AKDS–4 OPV–4

6 yoshga to'lganda – KPK-2

7 yoshga to'lganda - ADS-M-5 OPV BTSJ-2

14-15 yoshga to'lganda – BTSJ-3

16 yoshga to'lganda ADS-M-6.

Maktab yoshidagi bolalarni emlash maktab ma'muriyati va hududiy tibbiyot muassasasi hamkorligida guruh-guruh bo'lib amalga oshirilishi mumkin. Yuqoridagi barcha emlash uchun qo'llaniladigan dori vositalari davlat byudjeti hisobidan ta'minlanadi va fuqarolardan biror bir shaklda to'lov undirilmaydi.

Agar farzand yolg'iz onadan tug'ilgan bo'lsachi (qonuniy nikoh bo'lmagan hollarda)?

Tug'ilishni qayd etish uchun yolg'iz (qonuniy nikohda bo'lmagan) ona tomonidan FHDYo organiga onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjat va yozma arizasi taqdim etiladi. 

Yolg'iz onaning arizasida ona va otaning familiyasi bir xilda — onaning familiyasi bo'yicha ko'rsatilishi lozim.

Bolaning familiyasi esa onaning familiyasi yoki milliy an'analarga ko'ra ona tomonidan boboning ismi bo'yicha berilishi mumkin.

Mahalladan bola parvarishlash nafaqasini olish uchun nima qilishim kerak?

Unutmaslik lozimki, bola parvarishlash davri uchun nafaqa hammaga ham berilavermaydi. Ishlamaydigan ayollar yoki davlat byudjetidan moliyalashtiriladigan korxonalarda ishlovchi ayollar bola parvarishi bo'yicha nafaqa olish uchun bolaning onasi doimiy yashab turgan joydagi mahalla fuqarolar yig'iniga ariza bilan murojaat qilishi lozim.

Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

oila tarkibi va daromadlari to'g'risidagi ma'lumotlar hamda ushbu daromadlarni tasdiqlovchi hujjatlar;

bolaning tug'ilganlik to'g'risidagi guvohnomasi nusxasi;

agar bolalar vasiylikka olingan bo'lsa – vasiylik va homiylik organining qaroridan ko'chirma.

Bola parvarishi bo'yicha nafaqa tayinlash va to'lash to'g'risidagi qaror posyolka, qishloq va ovul, shuningdek shaharlarning mahallalari fuqarolar yig'ini huzurida tashkil etilgan Komissiya tomonidan qabul qilinadi.Bola parvarishi bo'yicha nafaqa har bir oila a'zosiga o'rtacha oylik jami daromad miqdori jami daromad aniqlanayotgan davr uchun belgilangan eng kam oylik ish haqining 1,5 baravardan ortiq bo'lmagan oilalarga tayinlanadi. Bola parvarishi bo'yicha nafaqa esa – 12 oyga tayinlanadi, biroq bola ikki yoshga to'lgan oydan keyingi oydan o'tmaydi.

Agar tug'ilgan, farzandlikka olingan yoki vasiylikka qabul qilingan ikki va undan ortiq bolalar parvarish qilinsa, u holda bola parvarishi bo'yicha nafaqa kichik bola ikki yoshga to'lgunga qadar faqat bir nafar bola uchun to'lanadi.