Call-center
1242
09:00 dan 18:00 gacha

Homiladorlik bo'yicha ro'yxatdan o'tishim shartmi?

Agar Siz homilador bo'lsangiz va homilaning rivojlanish bosqichi 12 haftaga etgan bo'lsa zudlik bilan doimiy yoki vaqtincha ro'yxatga olingan joyingiz bo'yicha qishloq vrachlik punktlari, qishloq va shahar oilaviy poliklinikalarida ro'yxatdan o'tishingiz shart. Sog'liqni saqlash vazirining 2012 yil 18 maydagi 137-sonli buyrug'i bilan tasdiqlangan nizomga asosan homilador ayollarni ro'yxatga qiyish va tug'ruqqa qadar davriy tibbiy ko'riklarni o'tkazish mutlaqo bepul, davlat hisobidan amalga oshiriladi.

Buning uchun Siz pasportingiz yoki uni o'rnini bosuvchi boshqa hujjat bilan, u bo'lmaganda mahalla fuqarolar yig'inining ma'lumotnomasi asosida mahalliy poliklinikada (yoki qishloq vrachlik punkti) dispanser kuzatuviga olinadi. Homilador ayollarni ro'yxatga qo'yish uchun haq undirilmaydi.

Tibbiy kuzatuv hududiy doya va tibbiy patronaj hamshirasi tomonidan individual amalga oshiradi.

Homilador ayollarning dispanser nazoratini olib borishdan maqsad onalar salomatligini mustahkamlash, onalar va bolalar o'limini oldini olishdan iboratdir.

Yodingizdan chiqmasin: homilador ayol dalillarga asoslangan ma'lumot va zamonaviy texnologiyalarga asoslanib butun xomiladorlik davrida 7 martadan kam bo'lmagan malakali antenatal parvarishdan o'tkazilishi lozim.

Qachon homiladorlik va tug'ish ta'tiliga chiqishim mumkin?

Agar Siz homilador bo'lsangiz va O'zbekiston qonunchiligi bo'yicha mehnat shartnomasi asosida ishlasangiz tuqqunga qadar 70 (etmish) kalendar kun va tuqqandan keyin 56 (ellik olti) kalendar kun (tug'ish qiyin kechgan yoki ikki va undan ortiq bola tug'ilgan hollarda —etmish kalendar kun) muddati bilan homiladorlik va tug'ish ta'tili olishingiz mumkin bo'ladi. Homiladorlik va tug'ish ta'tiliga chiqishdan avval o'z vrachingizga murojaat qiling. U Sizga shu davr uchun mehnatga layoqatsizlik varaqasi rasmiylashtirib beradi. Ushbu mehnatga layoqatsizlik varaqasi homiladorlik va tug'ish bo'yicha nafaqani tayinlash va to'lash uchun asos bo'ladi. Mehnatga layoqatsizlik varaqasi xodimga u homiladorlik bo'yicha ro'yxatdan o'tgan oilaviy poliklinikadan homiladorlikning 31 haftasidan boshlab beriladi. Mehnatga layoqatsizlik varaqasi korxonaning kadrlar bo'limi, u bo'lmasa buxgalteriyasiga topshirilishi kerak.

Homiladorlik va tug'ish ta'tiliga chiqish vaqti haqida ish beruvchingizni oldindan xabardor qiling.

Qancha muddatga nafaqa tayinlanadi?

Homilador ayolga 70 (etmish) kalendar kun va tuqqandan keyin 56 (ellik olti) kalendar kun (tug'ish qiyin kechgan yoki ikki va undan ortiq bola tug'ilgan hollarda —etmish kalendar kun) muddati bilan homiladorlik va tug'ish ta'tili beriladi va shu davr uchun nafaqa to'lanadi.

Nafaqa miqdori qancha bo'ladi?

Qonun talabiga ko'ra, ishga qabul qilingan kundan boshlab 12 oydan kam ish staji bo'lganda nafaqa ish haqingizning 75% foizi, 12 oydan oshiq bo'lganda esa 100% miqdorida to'lanadi. Ya'ni, aytaylik 1 mln. so'm oylik ish haqi oladigan ayol atigi 5 oy ishlab «dekret ta'tili»ga chiqqan bo'lsa, uning bir oylik nafaqasi miqdori 750 ming so'mni tashkil etadi. Nafaqa barcha oylar uchun oldindan to'lab beriladi.

Tug'ruqxona xizmatlaridan foydalanish tartibi qanday?

Siz o'zingiz hohlagan tibbiyot muasssasasida tibbiy yordam olish, shu jumladan farzandingizni dunyoga keltirishingiz mumkin. Buning uchun doimiy yoki vaqtincha ro'yxatdan o'tgan joyingiz bo'yicha tug'ruqxonagagina murojaat qilishingiz shart emas.  

Tug'ruqxona xizmatlari bepul bo'lib, barcha xarajatlar davlat byudjeti mablag'lari hisobidan qoplanadi. Ayrim dori vositalari va tibbiyot muassasasi tomonidan ko'rsatilgan qo'shimcha xizmatlar uchun belgilangan tartibda tasdiqlangan miqdorlarda haq undirilishi mumkin.   

Tug'ruqxonaga murojaat qilishdan avval hoimladorlik bo'yicha o'zingiz ro'yxatdan o'tgan tibbiyot muassasasidan almashuv varaqasi (obmenny list)ni olishingiz lozim bo'ladi.

Tug'ilgan farzandimni qaerda ro'yxatdan o'tkazaman?

Farzand tug'ilgandan keyin u albatta fuqarolik holatlari dalolatnomalarini yozish (FHDYo) bo'limi, xalq tilida aytganda ZAGS idorasida ro'yxatdan o'tkaziladi va unga tug'ilganlik haqida guvohnoma (metrika) beriladi. Tug'ilganlik haqidagi guvohnomani olish uchun tug'ilganlik haqida tug'ruqxonadan berilgan tibbiy ma'lumotnoma, ota-onalar yoki ulardan birining shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar, nikoh tuzilganligi haqidagi guvohnoma yoki otalikni belgilash haqidagi ariza yoxud nikohda bo'lmagan onaning arizasi taqdim etiladi.

Agar bola tug'ruqxonadan tashqari joylarda va tibbiy yordamsiz tug'ilgan bo'lsa tug'ilishini qayd etish uchastka shifokori (feldsher yoki akusher) tomonidan berilgan tug'ilganlik haqidagi tibbiy ma'lumotnoma asosida amalga oshiriladi.

Farzand otasi yoki onasining doimiy yashash manzili bo'yicha yoki u tug'ilgan joydagi FHDYo bo'limida ro'yxatga olinadi. Tug'ilganlik haqida guvohnomalar berganlik uchun eng kam ish haqining 10 foizi (01.12.2019 yil holatiga 22300 so'm) miqdorida davlat boji undiriladi.  

Topib olingan (tashlab ketilgan) bolalarni tugʻilishini qayd etish tartibi qanday kimga murojaat etish lozim?

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrdagi 387-son qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalariga asoan topib olingan (tashlab ketilgan) bolaning tugʻilganligini qayd etish ichki ishlar, vasiylik va homiylik organlari, bola joylashgan muassasa maʼmuriyati yoki tibbiyot muassasasining arizasiga binoan amalga oshiriladi. Bolani topib olgan shaxs bu haqda yigirma toʻrt soat mobaynida ushbu tumandagi ichki ishlar organiga yoki vasiylik va homiylik organiga xabar berishi kerak.

Ichki ishlar, vasiylik va homiylik organlari, bola joylashgan muassasa yoki tibbiyot muassasasi maʼmuriyati bola topilganidan keyin yetti ish kunidan kechikmagan muddatda FHDY organlariga topib olingan (tashlab ketilgan) bolani qayd etish haqida murojaat etishlari shart.

Topib olingan (tashlab ketilgan) bola tugʻilganligini qayd etish haqidagi ariza bilan bir paytda:

ichki ishlar organi yoki vasiylik va homiylik organining bolaning topib olingan vaqti, joyi va topib olingan paytdagi holati toʻgʻrisida bola topib olingan vaqtda tuzilgan dalolatnomasi;

tibbiy muassasaning topib olingan (tashlab ketilgan) bolaning yoshi, jinsi, vazni va boʻyi haqidagi maʼlumotnomasi (xulosasi) taqdim etilishi zarur.

Topib olingan (tashlab ketilgan) bolaning tugʻilganlik haqidagi dalolatnoma yozuviga ota-onasining familiyasi, ismi va millati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar ushbu bandning ikkinchi xatboshisida sanab oʻtilgan organlarning koʻrsatmalari asosida kiritiladi. Bunday holda bolaning va uning ota-onasi sifatida koʻrsatilgan shaxslarning familiyasi bir xilda yoziladi.

Joriy yilning 14-may kuni farzandli boʻldik, oilam bilan kelishib farzandimga meni ismimni familiya qilib bermoqchimiz biroq FHDY organi xodimlari tomonidan oʻz ismimni farzandimga familiya qilib berishga qonunchilik ruhsat bermasligini aytishdi. FHDY organi xodimlarining bu xarakati qonuniymi?

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrda 387-son qarori bilan tasdiqlangan “Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish Qoidalari”ning  23, 24, 25-bandiga koʻra bolaning tugʻilganligini qayd etishda unga familiya ota-onasining kelishuviga koʻra ota yoki onaning familiyasi, shuningdek milliy anʼanalarga muvofiq ota yoki ona tomonidan boboning ismi boʻyicha beriladi. Kelishuv boʻlmagan taqdirda nizolar vasiylik va homiylik organi, konsullik okrugida esa — konsul tomonidan hal etiladi. Bolaga ism ota-onaning roziligiga koʻra beriladi. Bolaga qoʻshaloq ism berishga yoʻl qoʻyiladi (Saidahmadxoʻja, Toʻxtamurodjon, Guliraʼno, Mirzaolim, Mirzo Ulugʻbek, Roza-Mariya).Bolaning manfaatlaridan kelib chiqqan holda, unga kelgusida uning shaʼni va qadrini kamsitishi mumkin boʻlgan ism berilishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bola ismiga doir kelishuv mavjud boʻlmaganda paydo boʻlgan kelishmovchilik vasiylik va homiylik organi tomonidan hal etiladi. Bolaning ota ismi uning otasining ismiga koʻra beriladi.

Farzandli boʻldim lekin erim bilan qonuniy nikohdan oʻtmaganmiz tugʻilgan farzandim otasiga nisbatan qandaydir huquqlarga ega boʻladimi?

Oʻzbekiston Respublikasi Oila Kodeksining 64-moddasi muvofiq oʻzaro nikohda boʻlmagan shaxslardan tugʻilgan bolalarning huquq va majburiyatlari, ota-onasi va ularning qarindoshlariga nisbatan oʻzaro nikohda boʻlgan shaxslardan tugʻilgan bolalar bilan teng huquq va majburiyatlarga ega boʻlishi qonunchiligimizda aniq belgilab qoʻyilgan.

Ayrim sabablarga koʻra 2000-yilda tugʻilgan farzandimni tugʻilishi qayd etilmagan, uning tugʻilishi qayd etish uchun qayerga va qanday hujjat olib borish kerak?

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrdagi 387-son qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalarining 19-bandiga asosan 16 yoshdan oshgan tibbiy muassasadan tashqarida va tibbiy yordamsiz tugʻilgan bolaga nisbatan tibbiyot muassasasi tomonidan tugʻilganlik haqidagi maʼlumotnoma rasmiylashtirilmagan shaxslarning tugʻilganligini qayd etish sudning hal qiluv qarori asosida amalga oshiriladi.

Agar bola 16 va undan katta yoshda boʻlsa va unga nisbatan tibbiyot muassasasi tomonidan rasmiylashtirilgan tugʻilganlik haqidagi tibbiy maʼlumotnoma mavjud boʻlsa, uning tugʻilishi ota-ona yoki ulardan biri va voyaga yetgan bolaning arizasiga koʻra qayd etiladi.

Maʼlumot uchun, Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 26-avgustdagi 514-son “Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi tizimida samarali tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarorga asosan oʻzgartirish kiritildi.

Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2013-yil 31-dekabrdagi buyrugʻi bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarida ish yuritish tartibi toʻgʻrisidagi Yoʻriqnomaning (reg. 2547, 2018-yil 31 dekbar) 59-bandida oʻn olti yosh va undan katta boʻlgan bolaning tugʻilishini qayd etish uchun FHDY organiga tugʻilishni qayd etish muddatini oʻtkazib yuborganlik sabablari koʻrsatilgan ariza va bolaning tugʻilganligi haqida tibbiy maʼlumotnoma, bolaning sogʻligʻi toʻgʻrisida maʼlumotnoma, bolaning taʼlim olayotganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma va tegishli FHDY arxividan ushbu bolaga nisbatan tugʻilganlik haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilmaganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma taqdim etilishi nazarda tutilgan.

Bola parvarishlash nafaqasini qanday olish mumkin?

Farzdandingiz ikki yoshga to'lgunga qadar uni parvarish qilish uchun nafaqa olishingiz mumkin.

Bola parvarishlash nafaqasi ishlovchi ayollarga ularning ish joylaridan to'lanadi.

Byudjetdan moliyalashtiriladigan davlat tashkilotlari xodimlariga bunday turdagi nafaqa ularning yashash joyidagi mahalla fuqarolar yig'ini tomonidan, alohida talablar bo'yicha tayinlanadi.

Bir oylik nafaqaning miqdori kalendar yil boshlangan vaqtda amalda bo'lgan bazaviy hisoblash miqdori (eng kam ish haqi)ning ikki baravari miqdorida tayinlanadi va to'lanadi. Uning miqdori keyingi kalendar yildan boshlab yangi tarifga o'zgartiriladi.

Bolani emlash va davriy emlashdan o'tkazish qanday amalga oshiriladi?

Bolani birlamchi emlash va davriy emlash jarayoni 0 yoshdan 16 yoshgacha bo'lgan bolalarda Sog'liqni saqlash vazirligi tasdiqlagan emlash kalendari asosida olib boriladi.

Hozirgi kunda 2008 yilda tasdiqlangan profilaktik emalash grafigi amal qilib turipti. Unga ko'ra, bolalar o'zlari yashab turgan poliklinikada quyidagi grafik asosida emlanadi:

1 sutkalik bo'lganda – VGV-1

2-5 kunlik bo'lganda - OPV-0 BTSJ-1

2 oylik bo'lganda - AKDS-1

VGV-2 +XIB-1 OPV-1

3 oylik bo'lganda - AKDS–2 VGV-3 +XIB-2 OPV–2

4 oylik bo'lganda - AKDS–3 VGV-4 +XIB-3 OPV–3

1 yosh bo'lganda – KPK – 1

16 oylik bo'lganda - AKDS–4 OPV–4

6 yoshga to'lganda – KPK-2

7 yoshga to'lganda - ADS-M-5 OPV BTSJ-2

14-15 yoshga to'lganda – BTSJ-3

16 yoshga to'lganda ADS-M-6.

Maktab yoshidagi bolalarni emlash maktab ma'muriyati va hududiy tibbiyot muassasasi hamkorligida guruh-guruh bo'lib amalga oshirilishi mumkin. Yuqoridagi barcha emlash uchun qo'llaniladigan dori vositalari davlat byudjeti hisobidan ta'minlanadi va fuqarolardan biror bir shaklda to'lov undirilmaydi.

Agar farzand yolg'iz onadan tug'ilgan bo'lsachi (qonuniy nikoh bo'lmagan hollarda)?

Tug'ilishni qayd etish uchun yolg'iz (qonuniy nikohda bo'lmagan) ona tomonidan FHDYo organiga onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjat va yozma arizasi taqdim etiladi. 

Yolg'iz onaning arizasida ona va otaning familiyasi bir xilda — onaning familiyasi bo'yicha ko'rsatilishi lozim.

Bolaning familiyasi esa onaning familiyasi yoki milliy an'analarga ko'ra ona tomonidan boboning ismi bo'yicha berilishi mumkin.

Mahalladan bola parvarishlash nafaqasini olish uchun nima qilishim kerak?

Unutmaslik lozimki, bola parvarishlash davri uchun nafaqa hammaga ham berilavermaydi. Ishlamaydigan ayollar yoki davlat byudjetidan moliyalashtiriladigan korxonalarda ishlovchi ayollar bola parvarishi bo'yicha nafaqa olish uchun bolaning onasi doimiy yashab turgan joydagi mahalla fuqarolar yig'iniga ariza bilan murojaat qilishi lozim.

Arizaga quyidagilar ilova qilinadi:

oila tarkibi va daromadlari to'g'risidagi ma'lumotlar hamda ushbu daromadlarni tasdiqlovchi hujjatlar;

bolaning tug'ilganlik to'g'risidagi guvohnomasi nusxasi;

agar bolalar vasiylikka olingan bo'lsa – vasiylik va homiylik organining qaroridan ko'chirma.

Bola parvarishi bo'yicha nafaqa tayinlash va to'lash to'g'risidagi qaror posyolka, qishloq va ovul, shuningdek shaharlarning mahallalari fuqarolar yig'ini huzurida tashkil etilgan Komissiya tomonidan qabul qilinadi.Bola parvarishi bo'yicha nafaqa har bir oila a'zosiga o'rtacha oylik jami daromad miqdori jami daromad aniqlanayotgan davr uchun belgilangan eng kam oylik ish haqining 1,5 baravardan ortiq bo'lmagan oilalarga tayinlanadi. Bola parvarishi bo'yicha nafaqa esa – 12 oyga tayinlanadi, biroq bola ikki yoshga to'lgan oydan keyingi oydan o'tmaydi.

Agar tug'ilgan, farzandlikka olingan yoki vasiylikka qabul qilingan ikki va undan ortiq bolalar parvarish qilinsa, u holda bola parvarishi bo'yicha nafaqa kichik bola ikki yoshga to'lgunga qadar faqat bir nafar bola uchun to'lanadi.

Chet elda tugʻilgan bolaning tugʻilishini qayd etish uchun qanday hujjatlar taqdim etiladi.

Keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasining fuqarosi deb hisoblanishi mumkin boʻlgan bolaning tugʻilishini roʻyxatdan oʻtkazish bola tugʻilgan yoki uning ota-onasi  doimiy yoki vaqtincha yashaydigan konsullik okrugining konsuli tomonidan amalga oshiriladi.

Agar bola chet elda tugʻilgan boʻlsa va uning tugʻilishi tugʻilishni roʻyxatga olish idorasida roʻyxatdan oʻtmagan boʻlsa unda tugʻilishni roʻyxatdan oʻtkazish uchun quyidagi hujjatlar talab qilinadi.

– bola tugʻilishi toʻgʻrisida tibbiy maʼlumotnoma;

– yashash joyidagi tibbiyot muassasisidan maʼlumotnoma (agar oʻqisa);

– bolaning tugʻilishi roʻyhatdan oʻtkazish toʻgʻrisidagi akt yozuvining yoʻqligi toʻgʻrisida roʻyxatga olish idorasining tegishli arxiv maʼlumotnomasi.

Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrdagi 387-son qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalari.